Phân biệt các loại dây Lạc Tiên
Vị thuốc cây chùm bao hay con gọi là cây nhãn lòng trong y học cổ truyền thường dùng là bộ phận trên mặt đất của cây lạc tiên (Passiflora foetida L.). Ở Việt Nam có tới 15 loài, trong đó chỉ có loài P.foetida được dùng làm thuốc an thần gây ngủ.
Lạc tiên là loại dây leo bằng tua
cuốn. Thân mềm tròn và rỗng, có lông thưa. Lá mọc so le, chia 3 thùy, thùy giữa
lớn hơn hai thùy bên, mép uốn lượn có lông mịn. Gốc lá hình tim, đầu lá nhọn.
Hoa to, đều, lưỡng tính, mọc riêng lẻ ở kẽ lá, 5 cánh, màu trắng hoặc hơi tím.
Quả mọng, hình trứng, dài độ 3cm, bao bọc bởi tổng bao lá bắc tồn tại. Lạc tiên
mọc hoang và được trồng ở nhiều vùng nước ta. Để làm thuốc, người ta thu hái
các bộ phận trên mặt đất, rửa sạch, phơi khô, cắt đoạn 3-5cm. Trước khi dùng
sao hơi vàng, dùng dần.
Phân biệt các loại lạc tiên:
Ngoài loài lạc tiên nói trên, để
tránh nhầm lẫn, cần lưu ý tới một số loài khác cũng mang tên lạc tiên.
- Lạc tiên Nam Bộ (Passiflora cochinchinensis Spreng):
Cũng là cây leo nhưng cành hơi dẹt, có khía rãnh. Lá thuôn hẹp, gốc lá và đầu lá hơi tròn, mép nguyên, mặt trên nhẵn, mặt dưới có ít lông. Cụm hoa màu trắng. Quả nhỏ hình trứng nhẵn. Cây này không được dùng làm thuốc an thần như lạc tiên nói trên.
– Lạc tiên tây (Passiflora incarnata L):
Là dây leo, dài đến 9 – 10m. Thân có rãnh dọc, vỏ màu xám nhạt, sau chuyển màu đỏ tía, khi non có lông mịn. Lá mọc so le, ba thùy, mép có răng cưa, có tua cuốn ở kẽ lá. Hoa to, màu trắng, thơm, có cuống dài, màu tím hoặc hơi hồng. Quả hình trứng. Khi chín có màu vàng. Quả có vị chua, chứa vitamin. Có tác dụng bổ mát, giải nhiệt.
– Lạc tiên trứng, còn gọi là dây mát (Passiflora edulis Sím):
Là dây leo, mảnh, dài hàng chục mét. Thân mềm, hình trụ, có rãnh dọc, nhiều lông thưa. Lá mọc so le, chia 3 thùy, nhẵn, mép khía răng cưa, gốc lá hình tim, có hai tuyến nhỏ, đầu lá nhọn. Hoa mọc riêng ở kẽ lá, có cuống dài, màu trắng. Quả mọng hình trứng, khi chín màu da cam.
Các bài thuốc từ lạc tiên:
- Trường hợp ngủ không yên giấc:
Sắc riêng 20 – 40g lạc tiên
khô, uống.
- Trường hợp tim hồi hộp, loạn nhịp, mất ngủ, lo âu, đau đầu, choáng
váng:
Lạc tiên nấu thành cao lỏng với
tỷ lệ 1 phần lạc tiên 1 phần nước, pha thêm chút đường cho dễ uống, ngày 2-3 lần,
mỗi lần 50 -100ml, sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ. Cũng có thể phối hợp với
một số dược liệu an thần khác như lạc tiên, lá vông, lá dâu, lá sen, mỗi loại
20g, tâm sen 4g. Sắc uống ngày một thang. Uống 2-3 tuần, tới khi các triệu chứng
thuyên giảm.
Trong dân gian, bà con ta thường
thu hái quả, rửa sạch, bổ đôi, nạo hết ruột, ép và lọc lấy dịch quả, thêm ít nước
đun sôi để nguội và chút mật ong hoặc đường đủ ngọt để uống. Dịch quả lạc tiên
thơm, ngon, bổ, mát; thích hợp cho giải nhiệt mùa hè. Hoặc hái phần ngọn và lá
non của lạc tiên mỗi lần khoảng 100 – 200g nấu canh ăn giúp ngủ ngon.


Nhận xét
Đăng nhận xét